سایت تخصصی روانشناسی

مدیر سایت: دکتر سکینه سلطانی کوهبنانی

سایت تخصصی روانشناسی

مدیر سایت: دکتر سکینه سلطانی کوهبنانی

سایت تخصصی روانشناسی
دکتر سکینه سلطانی کوهبنانی
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد

آدرس محل کار:

آدرس دانشگاه: مشهد ، میدان آزادی ، دانشگاه فردوسی ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ، گروه علوم تربیتی ، تلفن تماس : 05138002000 داخلی 5892

آدرس مرکز مشاوره : مشهد، پنج راه سناباد، تقاطع خیابان پاستور، ساختمان پزشکان مهر، مرکز مشاوره و خدمات روانشناختی اندیشه و رفتار، شماره های تماس: 05138410132 و 05138482093


سایر موضوعات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
آخرین نظرات


هدف: تشخیص ضایعات مغزی، روان نژندی، مشکلات جنسی، حالتهای اضطرابی، هیستری، رفتارهای وسواسی، افسردگی واکنشی، ویژگیهای سایکوپاتیک، الکلیسم و اعتیاد، روان تنی، روان پریشی، مانیک-دپرسیو

 

 

 

 

**************************

 

راهنمای آزمون شخصیتی بندر گشتالت

آزمون شخصیتی بندر گشتالت

این آزمون دارای 9 کارت به اشکال گوناگون هندسی به ابعاد 6Î4 اینچ می باشد که توسط خانم لورتابندر  از آزمون و رتهایمر اقتباس شده است. اشکال این آزمون را تعدادی نقطه ،خطوط مستقیم منحنی ها و زوایا تشکیل می دهند. هرفردی اشکال نه گانه را با توجه به تفاوت هایی که در نحوه ادراک آنها وجوددارد به شیوه ای کاملاً شخصی و متمایز ادراک می کنند.

خانم بندر و سایر استفاده کنندگان از این آزمون در اثر مطالعات و تحقیقات تجربی خود، با توجه به اشتباه درترسیم و کپی کردن اشکال ، دامنه مجازی از حدود اشتباه راتعیین کردند که تفاوت ادراک افراد بهنجار در زیر این حد جای دارند و تجاوز از دامنه مجاز ، حالت بیمار گونه ادراکی را مشخص می کند.اشتباه آزمودنی درترسیم اشکال را ناشی از انحراف کنش های عادی ذهن ،عدم ثبات عاطفی ، تحریف در ادراک ، غیرمنطقی بودن بازخوردها ،مشکل درارضاء ،الگوی نابهنجار رفتار و عدم تعادل مکانیزم های دفاعی می دانند.

تاکنون روشها و دستورالعمل های مختلفی از این آزمون ارائه شده است . ازجمله : هات ، بیلینگزلی، هین پاسکال و ساتل روشهایی را برای نمره گذاری این آزمون پیشنهاد کرده اند . روش پاسکال و ساتل به علت سادگی روش نمره گذاری و اطلاعات وسیعی که از نظر بالینی دراختیار آزماینده قرارمی دهد. رواج بیشتری دارد. آنها آزمون بندر گشتالت را وسیله مناسبی برای بررسی نا هم آهنگی های موجود در شیوه ادراک چگونگی واکنش نسبت به محرکها و اجرای عمل می دانند و اعتقاد دارند که اشتباه در کپی کردن اشکال هندسی نشانگر نقض در کنشها ی شناختی یا عاطفی  است. در روش نمره گذاری پاسکال و ساتل نخست تعداد اشتباهاتی را که درترسیم اشکال وجوددارد مشخص می کنند ، سپس به کمک فرم مخصوص نمره گذاری ،نمره خام را تعیین نموده و سپس با مراجعه به جداول نرم ،نمره میزان شده رامحاسبه می کنند.

برای استفاده از این روش درهرکشوری نیاز به محاسبه دامنه بهنجار اشتباه در جمعیت آن کشور می باشد.

 

عده ای از روانشناسان که از این آزمون به عنوان یک وسیله تشخیصی در فعالیت های کلینیکی استفاده کرده اند ارزش آن را به عنوان یک آزمون فرافکن مورد تأیید قرار داده اند . و در این جزوه آزمون بندر گشتالت از این دیدگاه موردبررسی قرارمی گیرد.

 

دستورالعمل اجرا:

پس از آماده نمودن شرایط اجرای آزمون ، یک برگ کاغذ سفید بی خط با یک عدد مداد سیاه در اختیار آزمودنی قرار می دهیم و چند برگ کاغذ سفید بی خط و یک عدد مداد پاک کن روی میز در دسترس او می گذاریم.

سپس یک یک کارتها را به ترتیب ( اول کارت A و بعد کارتهای1تا 8 ) دراختیارآزمودنی قرار می دهیم و از او می خواهیم که روی کاغذ سفید شکل ها را به همان صورتی که می بینید برای ما رسم کند. حضور آزماینده  در موقع ترسیم اشکال و نظارت او بر شیوه ترسیم به دلایل زیر ضروری است :

1.مواظب باشد تا آزمودنی جهت کارتها را عوض نکنید و اگر این کار را انجام داد می توان جهت را اصلاح نمود و او را از انجام این کارباز داشت بعضی از آزمودنیها اصرار در تغییر جهت کارت دارند و ممکن است در اثر ممانعت آزماینده از ادامه همکاری خودداری کند در این صورت تغییر را باید دقیقاًٌ یادداشت کرد و در تعبیر وتفسیر نتایج مد نظر قرار داد.

2. یادداشت مشاهدات بالینی . یعنی تمام کارهایی را که غیر عادی یا از نظر بالینی مهم به نظر می رسد مانند شیوه ترسیم ،رفتار آزمودنی ، بیانات ، انتقادات و عکس العمل های او را یادداشت کرد .

3. مواردی از شیوه ترسیم را که در تعبیر وتفسیر باید لحاظ نمود مورد توجه قرار دهد .مثلاً مواظب باشد که آیا آزمودنی خط عمودی کارت 6 را از بالا به پایین رسم می کند یااز پایین به بالا.

 

تصریح دستورالعمل :

  1. کاغذی که تصاویر روی آن ترسیم می شود  در جهت صحیح ( عمود بر بدن آزمودنی ) قرار داده شود .
  2. کارت تصاویر را به موازات بدن سمت چپ آزمودنی بطوری که شماره پشت کارت بطرف آزمودنی باشد قرارمی دهیم.
  3. اگر آزمودنی پرسید آیامی تواند نقطه ها را بشمارد ، می گوییم لزومی ندارد ،اما اگر خواستید می توانید آنها را بشمارید.
  4. آزمودنی می تواند از مداد پاک کن یا برگ سفید اضافی روی میز استفاده کند ولی آزماینده نباید او را به انجام این کار تشویق کند .اجازه استفاده از خط کش یا سکه برای رسم دوایر داده نمی شود.
  5. در اجرای این آزمون محدودیت زمانی وجود ندارد.
  6. تا ترسیم تصویر تمام نشده نباید کارت را  از جلو چشم آزمودنی برداشت.
  7. قبل از اتمام تصویری نبایدکارت بعدی ارائه شود.
  8. به علت اینکه آزمون بندر گشالت یک آزمون بالینی است نباید در اجرای آن خیلی خشک رفتار کرد وحالت عدم انعطاف پذیری به خودگرفت.  بلکه بهتراست تغییرات رفتاری آزمودنی را با دقت در مد نظر قرار داد و مشاهدات بالینی را یادداشت نمود.
  9. نظر به اینکه تفسیر نتایج کارآزمودنی با توجه به روش های شهودی و غیرعینی انجام می گیرد . باید نتایج حاصل از آن را با احتیاط و با توجه به نتایج آزمونهای دیگر بیان نمود.

10.   اگر ادامه ترسیم کارتی را بعد از کارت   بعدی انجام داد یادداشت کنید.

 

اقتباس ازکتاب ارزشیابی شخصیت( دکتراخوت وهمکاران)

 

تعبیرو تفسیر آزمون بندرگشتالت :

در این قسمت ابتدا به ارزش شکلهای گوناگون بندرگشتالت اشاره کرده و سپس به شرح ملاک های تشخیصی خواهیم پرداخت:

شکل A منعکس کننده آمادگیهای آزمودنی در حل تعارض ها و نا هم آهنگی ها ی شخصیتی وی و توانائی او برای تمامیت بخشیدن به ویژگیها و رفتارهایش می باشد.عده ای از روانشناسان دایره را نمود کاری از زنانگی و لوزی را سمبل ویژگی های مردانه دانسته کپی کردن شکل A  را وسیله مناسبی برای بررسی همانندسازی های آزمودنی ازلحاظ جنسیت می دانند.در این صورت مردی که دایره را بزرگتر از لوزی ترسیم کند همانندسازی بیشتری با نقش های زنانه داشته است.

شکل شماره 1 ، باز خوردهای آزمودنی را در مورد نظم و ترتیب و اهمیتی که وی برای جزئیات قائل است نشان می دهد . تبدیل نقطه ها به طوط کوتاه بیشتر نشان دهنده ضایعات مغزی و در غیر این صورت پرخاشگری و تکانشوری می باشد. گرایشهای مانیک و افسردگی را میتوان به ترتیب ازطریق تمایل ردیف نقطه ها بطرف بالا یا پایین تشخیص داد .کپی کردن بدون اشتباه این شکل همیشه همراه با +F در رورشاخ می باشد.

شکل شماره 2 همیشه نمودار تمایل آزمودنی به تبعیت از پدیده هایی بوده است که رعایت نظم و  ترتیب و اصول و موازین را ایجاب می دارند.

شیوه ترسیم شکل شماره 3 ، نمایشگر بازخوردهای آزمودنی نسبت به بیان احساسات ونیازهای وی می باشد و لذا به هم فشردگی شکل نشان دهنده وجود بازداری ها و واپس زنی هائی ازلحاظ صرف نیروهای حیاتی و پهنه بخشی  به آن بیان کنده قبول تکانش ها به وسیله آزمودنی می باشد .چرخش در ترسیم این شکل ناشی از هیچ گونه نابهنجاری شناخته نشده است.

بررسی باز خوردهای آزمودنی نسبت به همگونیها و یا دو سوگرائیهائی که آزمودنی در وضع عاطفی خویش احساس می کند از طریق ترسیم شکل شماره 4میسر است.هرگاه عدم تساوی در ترسیم مربع ناقص این شکل مشاهده شود می توان اشکال آزمودنی را در مواجهه و کنش های متقابل با افرادی که در زندگی وی دارای نقشی هستند استنباط نمود . تعارض ها و مشکلات جنسی را گاه از طریق ناتوانی آزمودنی در وصل منحنی به زاویه تشخیص داده اند . این ناتوانی آزمودنی در بندر -گشتالت  عده ای از همجنس گرایان نیز مشاهده شده است که بیانگر مشکلاتی است که آزمودنی در رابطه با جنس مخالف بروز می دهد. در بیماران افسرده ، نوعی افتادگی و در مواردی که واکنش سازی در مورد افسردگی مطرح باشد ، کشیدگی منحنی را به طرف بالا می بینیم. عده ای از متخصصان قسمت نعلی شکل شماره 5 را سمبل زنانگی و خط نقطه چین منشعب از آن را نمود کاری از مردانگی دانسته اشکال در کپی کردن این شکل  را به وجود مشکلاتی در رابطه با جنس مخالف نسبت داده اند . عدم تقارن  در قسمت نعلی شکل از ملاک های تشخیصی گرایشهای افسردگی و وجود اسکیزوفرنیا محسوب گشته است.

شکل شماره 6 نیز وسیله با ارزشی برای شناخت باز خورد  فرد نسبت به تکانش ها و نیازهایش بوده است. عده ای از متخصصان کارت شماره 6 را واجد ارزشی معادل کارتهای رنگین رورشاخ دانسته آن را در شناخت چگونگی کنترل عواطف مفید می دانند . افزایش دامنه و ارتفاع منحنیها ، بیشتر در آزمودنیهائی دیده شده است که بازداری هایی در بیان عواطف داشته اند و یا در این مورد جنبه افراطی را اختیار کرده اند. دقت و صحت در ترسیم محل تقاطع ، می تواند تا حدودی ما را به چگونگی کنش های متقابل آزمودنی آشنا سازد.رسم مارپیچ عمودی از پایین به بالا در افسردگی  و از بالا به پایین در موارد شیدائی مشاهده شده است.

توانائی و آمادگی فرد درمواجهه با مسائل و مشکلات روزمره زندگی را می توان از نحوه ترسسیم  شکل شماره 7 بندر گشتالت تخمین زد. گروهی ازمتخصصان کارت شماره 7 راکارت هوشی نامیده اند زیرا شناخت درجه سازگاری فرد با محیط را به هنگام کپی کردن آن میسر می دانند . نیاز به وابستگی و عدم وابستگی آزمودنی و تعارض بین این دو نیز تا حدودی وسیله این کارت ارزشیابی می شود.

کارت شماره 8 نیز از لحاظ بررسی بازخوردهای جنسی فرد مورد توجه بوده است .تغییر درطول 6 ضلعی را در بیشتر موارد هم جنس گرائی گزارش داده اند.

درتفسیر بندر گشتالت به عنوان یک آزمون فرافکن ملاکها و ضوابطی درنظر گرفته می شود که ما در اینجا به اختصار به آنها اشاره می کنیم.

 

1.    رعایت  نظم و ترتیب درکپی کردن این نظم و ترتیب ، روش آزمودنی را در کنترل و کاربرد قدرتهای شناختی خویش نشان می دهد. نظم و ترتیب درکپی کردن بیانگر دقت آزمودنی و قدرت پیش بینی وی نیز می باشد.توانائی وی برای درک واقعیت ها ، آزمون آنها ، طرح و نقشه برای مواجهه با آنها و بالاخره سازگاری آزمودنی را نیز می توان ازرعایت نظم و ترتیب استنباط کرد . عدم وجود نظم و ترتیب ، روال نامنظم بازخوردها و برداشتهای وی را نسبت به نیازهای خویش نیز نشان می دهد. عدم رعایت نظم و ترتیب را در افراد نوروتیک و گاه در سیکوتیک ها مشاهده می کنیم . در افراد سایکوتیک ، عدم نظم و ترتیب بیشتر با تداخل اشکال نیز همراه است.

2.   محل ترسیم شکل A- دومین ملاک رایج، محل ترسیم شکل A است که برداشت کاملاً شخصی آزمودنی را از این وسیله نشان می دهد .بیشترافراد جمعیت نرمال ، این شکل را در قسمت بالای صفحه اندکی متمایل به گوشه چپ کاغذ ترسیم می نمایند. افراد خجالتی ، آنها که احساس ناایمنی کرده از لحاظ اجتماعی مهارت های لازم را فاقد هستند ، این شکل را در گوشه بالای چپ برگ کاغذی که در اختیار آنها گذاشته شده است رسم می کنند . آزمودنیهای خودخواه و خودمدار و افرادی که بی ثباتی ها و ناراحتی های عاطفی در آنها مشهود است ، این شکل را در وسط برگ کاغذی که به آنها داه شده است کپی می کنند . قدرت ستیزی و رفتارهای ضد اجتماعی و دیگر ستیزی را می توان از افرادی که برگ کاغذ را به هنگام کپی کردن شکل A می چرخانند انتظار داشت.

3.   ترسیم شکل ها به طور متفرق و یا با استفاده از چند برگ کاغذ- این شیوه ترسیم را در افراد خود خواه و جاه طلب و یا در افرادی که گرایشهای مانیک ازخود نشان می دهند مشاهده می کنیم . استفاده از چند برگ کاغذ همراه با ترسیم شکل ها بزرگتر از آنچه در کارتها است باشد ، واکنش سازی در مواردی که احساس ناایمنی وجود دارد استنباط می شود.

4.   ترسیم شکل ها به صورت فشرده و کوچکتر از آنچه در کارت ها ترسیم شده است - این شیوه انجام بندر گشتالت که میکروگرافیا یا میکروپسیا نامیده شده است ، وجود بازداریهای فراوان در بیان احساسات و تحقق هدفها را نشان می دهد. رفتارهای متحجر ،افسردگی و حالات اضطرابی را نیزمی توان از این نحوه ترسیم استنباط کرد.

5.   برخورد و تداخل شکل ها این اشتباه زمانی است که تصاویر رسم شده چنان تداخل و تلافی می نمایندکه ساخت تصویر از بین می رود اما به هر حال گشتالت کلی آن محفوظ می ماند. نیاز شدید به وابستگی و عدم توانائی در پیش بینی و طرح نقشه برای آینده را می توان از این شیوه کپی کردن تشخیص داد . احساس ناایمنی و نیاز شدید به مقبولیت  نیز موجبات تداخل را فراهم می دارد.

6.   استفاده از حاشیه کاغذ به عنوان راهنمای ترسیم آزمودنی هائی که برای تحقق هدفهای خویش نیاز مبرم به کمک دیگران احساس می کنند و آنها که اضطراب فراوان داشته مکانیزم جبران را در قبال عدم توانائی خویش در کنترل رفتارهای خود به کار می دارند . در کپی کردن اشکال بندر گشتالت  از حاشیه کاغذ به عنوان راهنما استفاده می کند.این شیوه کپی کردن را در اسکیزوفرنیک ها و افراد پارانوید و فوق العاده متحجر نیز می بینیم .

7.   تغییر جهت و چرخاندن برگ کاغذی که برای انجام آزمون در اختیارآزمودنی گذاشته می شود. چرخاندن کاغذ ،منفی گرائی ، مخالفت با دیگران و وجود پرخاشگرایهائی را درآزمودنی نشان می دهد، خودمداری و ساخت عاطفی بسیار متحجر را نیزمی توان از این روال کپی کردن و انجام آزمون استنباط کرد.

8.   نوسان دراندازه شکل ها، خیلی کوچکتر یا خیلی بزرگتر از اشکال نمونه افزایش یا کاهش در اندازه شکلها را در مواردی که اضطراب فراوان ،واکنش سازی و یا گرایش های سایکوپاتیک مطرح باشدمشاهده می کنیم . کاهش یا افزایش تدریجی شکل ها ، پایین بودن آستانه تحمل شکست هارا نیز  نشان می دهد . افزایش در اندازه قسمتی از یک شکل و یا افزایش در اندازه شکل های خاصی ، نشان دهنده وجود تضادها و کشمکشهای جنسی در آزمودنی می باشد. عده ای از متخصصان تأکید در ترسیم بخشهای عمودی شکلها را دال بر تعارض با افرای که در زندگی آزمودنی واجد نقشی هستند می دانند.اشکال در کنشهای متقابل را می توان از تأکید درترسیم بخشهای افقی شکلها استنباط کرد.

9.   اشکال در تحدید و بستن بعضی شکلها این مشکل که به خصوص در ترسیم شکلهای 8،7،4 مشهودمی گردد. در بیشتر افرادی که دارای مشکلات جنسی بوده اند، سایکاستنیک ، و عده ای که در انجام و  به پایان بردن کارهائی که در دست دارند مواجه با مشکلاتی هستند نیز ناتوانی هائی در تحدید شکل های نشان داده اند . اشکال در کنشهای متقابل ، به خصوص در رابطه با جنس مخالف را می توان از مشکلاتی که آزمودنی در تحدید و بستن شکل ها نشان می دهد استنباط کرد. این تفسیر را به شکل 4 نیز می توان تعمیم داد.

10.   ناتوانی در ترسیم تقاطع خطوط و منحنی ها ، این اشکال در افرادی که دارای مشکلات جنسی بوده اند دیده شده است.

11.  تغییر در منحنی ها این اشتباه که بیشتر به صورت افزایش و کاهش تعداد منحنی ها متجلی
می شود، در مواردی که تحریف در کنش های عاطفی آزمودنی مطرح باشد دیده شده است. تسطیع منحنی ها را بیشتر در مشکلات عاطفی و بی تفاوتی ها می بینیم. در حالات هیجانی تأکید و تشدید در انحنای برخی شکلها دیده شده است. گاه منحنی ها به خطوط مستقیم کوتاه که به هم متصل شده اند تبدیل می شوند. در این قبیل موارد تشخیص تحجر و بی ثباتی را  می توان پیشنهادکرد. این ملاک به طور کلی در ارزشیابی وضع آزمودنی در رابطه با حالات گوناگون افسردگی، شیدائی و برانگیختگی و یا بی تفاوتی و جمود عاطفی واجد اعتبار فراوان می باشد.

12. تغییر در زاویه و جهت شکل ها- این اشتباه ناشی از ادراک غلط ، مشکلات عاطفی و یا عقب ماندگی های ذهنی می باشد .در اشخاص فوق العاده حساس و زود رنج نیز این شیوه ترسیم و تغییر در زاویه و محور شکلها را مشاهده می کنیم.

13. چرخش  شکلها- گاه آزمودنی شکلها را با زاویه متفاوت از آنچه در کارت ها است رسم می کند و یا آنها را به طور کلی برعکس کپی می کند. این خطا را در بیشتر موارد ضایعات مغزی و یا در بیمارانی که واقعیات را تحریف کرده به مرز روان پریشی نزدیک می شوند می بینیم .در آزمودنی هائی که منفی گرائی و مقاومت از خود نشان می دهند و در آن عده که دارای گرایشهای سایکوپاتیک هستند نیز این نحوه ترسیم دیده شده است.

14. ساده گرائی و ابتدائی ساختن شکل ها-این پدیده ناشی از عدم بلوغ شناختی و عاطفی بوده در بیشترمواردی که روان پریشی و برگشت بسیار جدی و  بیمارگونه مطرح باشد دیده می شود. در این قبیل موارد آزمودنی پیچیدگی و ظرافتی را که در بعضی شکلها مشاهده می کنیم نادیده می گیرد وآن را به وضعی بسیار ساده کپی می کند.

15. در هم شکستن و تقسیم درمواردی که با اختلالات فکری و سایکوزهای ناشی از پیری یا عوامل ارگانیک سرو کار داریم، شکل ها به دو یا چند بخش تقسیم می شوند.شکلها واجد هیچ گونه تمامیت و گشتالت نمی باشند.

16. اشکال در ترسیم  شکلهائی که از روی هم قرار گرفتن دو شکل هندسی تشکیل شده اند، این مشکل ملاک معتبری برای تشخیص ضایعات مغزی شناخته شده است.

17. آرایش شکلها و افزودن عناصراضافی به آنها- افزودن زوائدی به شکلها از اندیشناکیها و درگیریهای جنسی ناشی می شود به خصوص اگر برگشتی نیز از این لحاظ وجود داشته باشد . این پدیده ای است که دربندر گشتالت اسکیزوفرنیک ها نیز دیده می شود. این آزمودنی ها بی آنکه گشتالت کلی تصاویر را مخدوش کنند کپی شکلها را با خطوط و نقطه هائی تزئین می کنند.

18.  طراحی قبل ازکپی کردن آزمودنیهائی که دستخوش اضطراب هائی هستند و یا آنها که فاقد احساس احترام به خود می باشند قبل ازترسیم شکلها ابتدا آن را طراحی کرده سپس تکمیل می کنند.

19. تداوم در ترسیم شکلها- این نحوه کپی کردن را در مواردی  که با عدم قدرت آزمودنی در ارائه پاسخهای مناسب به محرکها مواجه هستیم مشاهده می کنیم و ادامه کپی کردن یک شکل را حتی بعد از ارائه محرک بعدی می بینیم عدم انعطاف ، رفتارهای وسواسی و تحجر عاطفی را نیزمی توان از این نحوه کپی کردن استنباط کرد.

20.  توجه فراوان به جزئیات دقت در کپی کردن جزئیات ، بیشتر در افراد وسواسی دیده شده است .

21. سرعت در ترسیم شکلها-در افراد تکانشور و آزمودنی هائی که  رفتار های آنان مبتنی بر پیش بینی و  طرح نقشه برای آینده نیست کپی کردن بسیار سریع شکلها دیده شده است .

قبل از بحث پیرامون ملاکهای بندر گشتالت در تشخیص بیماریهای روانی به ملاکهائی که ما را در شناخت چند ویژگی یاری می دهند اشاره می کنیم:

 

ملاکهای بندر گشتالت در تشخیص بیماریهای روانی

گرایش به گوشه گیری و مردم گریزی:

تمام شکلها در 5/2 تا5/ 3 فضای کاغذی که دراختیار آزمودنی قرار گرفته ترسیم می شوند . در مواردی که این گوشه گیری بارز نباشد ، شکلها از بالا تا پایین صفحه گسترده شده اند.

خودخواهی و خودمداری:

 شکل Aدر وسط صفحه ترسیم می شودو معمولاً صفحات جداگانه ای برای کپی کردن شکلهای گوناگون به کاربسته می شوند.

وابستگی :

وابستگی به مادر معمولاً از طریق کپی کردن شکلها درحاشیه کاغذ از بالا به پایین تشخیص داده می شود. در وابستگی به گروه های اجتماعی، ترسیم شکل ها از وسط کاغذ شروع و تا پایین صفحه ادامه می یابد. تلاش در استقلال و عدم وابستگی را زمانی استنباط می کنیم که چند شکل در حاشیه ترسیم و بقیه از وسط صفحه رو به پایین کپی می شوند.

اشکال  در قضاوت:

افرادی که در شیوه قضاوت  دچار مشکلاتی هستند ، ابتدا صفحه کاغذرا از چند تصویر پر می کنند و سپس بقیه شکلها را لابلای آنها کپی می کنند.یک  یا دو شکل نیز به علت نزدیک شدن به حاشیه به طور ناقص ترسیم می شوند .درصورتی که برخورد و تداخل شکلها را مشاهده کنیم وجود خصومت و پرخاشگری رامی توانیم پیشنهاد نمائیم.

خودکم انگاری:

کاربرد پی در پی پاک کن و اظهار عدم رضایت ازشیوه کپی کردن از ملاکهای معتبرخودکم بینی شناخته شده اند.

عدم اعتمادبه نفس :

افزایش در اندازه نقطه ها در شکلهای 3،1 و 5 تمام شکلها در کمتر از سه پنجم کاغذ ترسیم می شوند.

احساس ناایمنی:

سعی در ترسیم شکلها در لابلای آنچه قبلاً کپی شده اند. حتی اگر جای کافی باقی باشد نیز چنین نحوه کپی را مشاهده می کنیم.

بدبینی :

برخورد و تداخل شکلها و ترسیم آنها به صورت دو به دو نزدیک به یکدیگر.

تکانشوری:

تبدیل نقطه ها به خطوط کوتاه وترسیم خطوط اضافی بعد ازتشکیل زوایا و محدود ساختن شکلهای بسته.

مقاومت:

چرخش شکلها وترسیم شکل 6 بدون انحناء عدم هماهنگی درمنحنی عمودی این شکل نیزدیده شده است.

مکانیزم برگشت:

تبدیل نقطه ها به دوایر بزرگ ، هرگاه نقطه ها با  دوایرکوچکتری ترسیم شوند بیشتر عدم اعتماد به نفس را باید انتظار داشت.

تحریف واقعیات :

چرخش شکلها و ادامه کار در ترسیم یک شکل حتی بعد از معرفی کارت بعدی و ساده گرائی را از  ملاکهای تحریف واقعیات می دانند. در بسیاری از مواقع نیز شکلهائی ترسیم می شوند که هیچگونه شباهتی با بندر گشتالت ندارند.

اضطراب:

اضطراب شدید را می توان از موجی بودن خطوط، بزرگتر بودن نقطه ها و تبدیل نقطه های شکل 3،1و 5 به دوایر کوچک استنباط کرد.


http://www.axgig.com/images/78616057176981335107.jpg

ملاکهای تشخیصی آزمون بندر گشتالت

  • ملاکهای تشخیصی ضایعات مغزی :

1-       حذف زوایا و یا افزایش تعداد آنها بخصوص درشکلهای A و 8.

2-       رسم زاویه بجای منحنی درشکل6.

3-       عدم رعایت تناسب و تقارن درشکل 8.

4-       تبدیل نقطه ها به دوایر.

5-       چرخش بیش از45 درجه شکل ( به توضیح درباره شکل شماره3 توجه شود).

6-       عدم توفیق در تشخیص تناسب وترکیب منطقی قسمت های گوناگون یک شکل.

7-       تبدیل منحنی ها به خطوط مستقیم.

8-       چرخش بیش ازحد درترسیم شکلهای4،1، 8  .

9-       حذف و یا افزایش ردیف دایره ها در شکل شماره 2.

10-   رسم خط بجای نقطه ها درشکل5،3.

11-   تداوم درترسیم یک شکل بعد از ارائه شکل بعدی.

 

·         ملاکهای تشخیص روان نژندی:

گرچه عدم وجود تحریف واقعیات در انواع روان نژندی ها ، ترسیم بندر گشتالت را یاری
می دهد، با وجود این می توان ویژگیهائی را در شیوه کپی کردن بندر
گشتالت وسیله افراد نوروتیک مشاهده کرد. برگشت، تداوم، درهم شکستن شکلها ، کاهش دراندازه آنها ، تغییر درانحناء ، اشکال در ترسیم شکلهائی که تقاطع در آنها وجود دارد ، فشردگی ، ساده گرائی و اشکال در رعایت محور شکلها از مهم ترین ویژگیهائی هستند که در بندر گشتالت افراد نوروتیک دیده شده است.

ملاکهائی نظیرعدم رعایت و یا رعایت بیش از حد نظم و توالی ، استفاده ازحاشیه کاغذ ، تغییر در اندازه قسمتی از شکل ها ، توجه بیش از حد به جزئیات و اشکال در تحدید شکلها نیز به عنوان ملاکهای تشخیصی نوروزها پیشنهاد شده اند.

با وجود آنکه عده ای از متخصصان در ارائه ملاکهائی که بتوانند واجد ارزش افتراقی برای تشخیص انواع روان نژندی ها باشند خود داری نموده اند ،عده ای ازروانشناسان در این مورد پافشاری داشته بر اساس شواهد تجربی که ارائه داده اند ملاکهای زیر را پیشنهاد کرده اند.

 

·         ملاکهای تشخیص مشکلات جنسی:

اشکال در تحدید شکلها و یا تداخل منحنی با زاویه از ملاکهای معتبر برشمرده شده اند.ملاک اخیر، یعنی تداخل منحنی و زاویه ،در بیشتر ناتوانیهای جنسی فراوانی داشته است.

تطویل شکل 8 و 6 ضلعی شکل7 در بیشتر موارد همجنس گرائی دیده شده است به طور کلی دایره شکل A، منحنی شکل 4 و قسمت نعلی شکل 5 ، به عنوان محرک هائی که زنانگی را متداعی می شوند، در تشخیص مشکلات آزمودنی در رابطه با جنس مخالف واجد ارزش بوده اند.

گناه و ترس ناشی از همجنس گرائی که موجبات تشدید اضطراب آزمودنی را فراهم می دارد معمولاً منجر به ترسیم 6 ضلعی های شکل 7 به صورت موازی می گردد.

 

·         ملاکهای تشخیصی حالتهای اضطرابی :

لرزش و بالنتیجه ایجاد تموج در شکلهای کپی شده از ملاکهای اساسی اضطراب آزمودنی می باشد. معمولاً در بندر گشتالت افراد نوروتیک فشردگی که ناشی ازمایه های افسردگی است نیز دیده می شود. کوتاه بودن زمان واکنش که به صورت سرعت در ترسیم شکلها بروز می کند نیز باید ناشی ازتلاش آزمودنی در فرار از تنش ها وناراحتی هائی که به هنگام انجام آزمون احساس می شود بدانیم. عدم تمایل به تکمیل شکل های 2و3 و تبدیل نقطه ها به خطوط کوتاه نیز ا زشاخصهای دیگراضطراب می باشند.

 

·         ملاکهای تشخیصی هیستری:

گستردگی شکلها ، که ناشی از عدم رعایت نظم و توالی لازم در کپی کردن می باشد از ویژگیهای بارز بندر گشتالت افراد هیستریک است. در هیستری ، آن تمامیت و نظامی را که در بندر گشتالت سایر نوروتیک ها می بینیم مشاهده  نمی کنیم . هر گاه تموج را در شکل ها مشاهده کردیم عدم وجود واکنشهای تبدیلی را پیشنهاد خواهیم کرد.

 

·         ملاکهای تشخیصی رفتارهای وسواسی:

کارت شماره 6، که به کارت عاطفی نامیده شده است ازمحرکهای با ارزش بندر گشتالت برای تشخیص رفتارهای وسواسی به شمار آمده است. هر گاه از آزمودنی سؤال شود که نسبت به ترسیم کدام شکل عدم تمایل بیشتری احساس می کند ، به احتمال قوی ،اگر وی وسواسی باشد کارت شماره6 را نام خواهند برد .

 

·         ملاکهای تشخیصی افسردگی واکنشی :

یکی از معتبرترین ملاکهای تشخیصی افسردگی واکنشی ،فشردگی و تغییر محورشکلهای 3،2،1به طرف پایین می باشد .شماره گذاری شکلها و جدا ساختن آنها از یکدیگر نیز از علائم افسردگی واکنشی و گاه از علائم هشدار دهنده ای است که در حالات مقدماتی سایکوز مشاهده می کنیم.

 

·         شاخص های بندرگشتالت در تشخیص ویژگیهای سایکوپاتیک:

شباهت شکل های کپی شده با آنچه وسیله عقب مانده های ذهنی ترسیم می شود و استعمال فراوان کاغذ به علت فاصله زیاد بین شکلها ، از ملاکهائی هستند که در تشخیص سایکوپاتی مورد توجه بوده اند. برگشت و انحطاط در شکلها را در سایکوپاتها نیز همانند اسکیزوفرنیکها و الکلیها شاهد هستیم در سایکوپاتها، بیشتر زمان کوتاه واکنش ، سرعت در ترسیم شکل ها، عدم توانائی در تحدید و بستن آنها و تبدیل نقاط به خطوط کوتاه را شاهد هستیم تداخل شکلها ، که می تواند به عدم توجه به حقوق دیگران و عدم توانائی در پیش بینی نیز تعبیر شود ازملاکهای تشخیص سایکوپاتی می باشد.

 

 

·         ملاکهای تشخیص الکلیسم و اعتیاد :

گر چه وسیله بندر- گشتالت می توان ضایعات مغزی ناشی از الکلیسم را با قاطعیت تشخیص داد، با وجود این، ملاکهائی که برای تشخیص الکلیسم به وسیله این آزمون پیشنهاد شده اند نمی توانند واجد ارزش تشخیصی باشند. در بیشتر پژوهشهائی که در تشخیص الکلیسم به کمک بندر- گشتالت انجام یافته است چرخش شکل 7 ، تحریف در ادراک آن و شمارش پی در پی نقطه ها در شکل 5 به عنوان ملاکهائی که تمیز بین جمعیت الکلیک و عادی را تسهیل می کنند بر شمرده شده اند. پایین بودن آستانه تحمل در معتادان و تأثیر آن در چگونگی ترسیم شکل یک، تنها ملاکی است که اخیراً  در پژوهشهای مربوط به کاربرد بندر گشتالت در تشخیص اعتیاد  مورد توجه بوده است . عدم موفقیت در ترسیم نقطه ها با شمار صحیح و کار بر روی نقطه ها
در بیشتر موارد اعتیاد مشهود بوده است . نتیجه پژوهشهائی که تا به حال صورت گرفته است عدم کار آیی این آزمون در تشخیص اعتیاد و لزوم ادامه پژوهشهای اختصاصی را دراین  مورد محسوس ساخته است.

 

·         ملاکهای تشخیص روان تنی:

تنها در چند سال اخیر بوده است که پژوهشهائی در مورد امکان کاربرد بندر گشتالت در تشخیص مشکلات روان تنی صورت گرفته است. در بیشتر پژوهشها ،تقدم یا تأخر ترسیم لوزی داخل 6 ضلعی شکل 8 مورد مطالعه قرارگرفته است. در مقایسه شیوه کپی کردن این شکل در موارد سایکوسوماتیک و نرمال ، مشاهده شده است که افرادی که دچار مشکلات روان تنی هستند ابتدا  لوزی را ترسیم و سپس شکل 8 را تکمیل می کنند.اشکال در ترسیم شکل 3 نیز انجام پژوهشهائی را در این مورد ایجاب داشته است.

 

·         ملاکهای تشخیص روان پریشی:

کاربرد بندر گشتالت در تشخیص اسکیزو فرنیا ، اول بار در 1932 وسیله بندر صورت  گرفت . در مقاله ای که وی دراین مورد تهیه کرد به ملاکهائی نظیر ابتدائی ساختن شکل ها ، تداوم ، تغییر نقطه ها به دوایر،در هم شکستن شکل ها ، خطوط نقطه چین بجای منحنی، کوچکتر کردن شکلها، تأکید بر بخشهای افقی شکلها و اشکال در ترسیم نقاط تقاطع برای تشخیص اسکیزوفرنیا اشاره نمود . این خطاها درهمه انواع اسکیزوفرنیا مشاهده شده اند و لذا کمتر می توانند واجد ارزش برای تشخیص افتراقی باشند. هات، ملاکهائی نظیرچرخش ، ابتدائی ساختن شکلها ،در هم شکستن آنها ، افزودن بخشهای اضافی به آن و تحریف گشتالت کلی را برای تشخیص اسکیزوفرنیا پیشنهاد کرده است . وی چرخش را از ویژگیهای بندر گشتالت همه انواع اسکیزوفرنیا به خصوص نوع پارانوئید آن می داند .درهم شکستن شکلها و فشردگی ،بیشتردر کاتاتونیک ها دیده شده است . استفاده غیرمنطقی از کاغذ در نوع هبفرنیا و پارانویید بیش از انواع دیگر مشاهده می شود . ملاک دیگری که برای تشخیص اسکیزوفرنیا پیشنهاد شده است تداعی های عجیب وغریب و نا مربوطی است که بعضی از شکلها موجب می گردند.

 

·         ملاکهای تشخیص مانیک-دپرسیو:

گرچه بیماران مانیک دپرسیو ممکن است در مرحله افسردگی واکنشی نسبت به بندر-گشتالت نشان ندهند و تمایلی به ترسیم شکلها نداشته باشند، با وجود این به هنگام ترسیم نهایت دقت را به کار می دارند. استعمال مکرر مداد پاک کن و سعی و دقت در انجام آزمون قابل ملاحظه می باشد.

در مرحله شیدائی و هیجان  نیز اجرای آزمون دارای همان  اشکالاتی است که در مرحله افسردگی . در این مرحله ، در صورت جلب همکاری بیمار وراجی های غیر قابل کنترل و سخن گفتن درباره شکلها و ادعای عالی بودن نحوه ای که وی آنها را کپی کرده است دیده می شود.

در افراد مانیک ، تمایل به پهنه بخشی به شکلها ،عدم توانائی در تحدید وبستن آنها ، تبدیل نقطه ها به خطوط کوتاه وعدم موفقیت درتکمیل شکلها 2،1 دیده شده است.

در مورد ملاکهای بندر گشتالت برای تشخیص نیز مانند هر موردی از کاربرد آزمون های روانی رعایت احتیاط لازم را یاد آور می شویم . شاخص هائی را که شرح دادیم در بیشتر گروه های مرضی مشهود بوده اند اما بسیاری از افراد جمعیت عادی نیز واکنشهائی نظیر آنچه مذکور افتاد داشته اند.

 

نظرات  (۲)

۲۹ فروردين ۹۴ ، ۱۶:۲۸ معصومه حیدریان
با سلام خدمت خانم دکتر ...بابت راه اندازی سایت از شما سپاسگذارم...
۱۵ ارديبهشت ۹۴ ، ۲۰:۲۳ مونا خاطف نیا
با سلام و خسته نباشی خدمت خانم دکتر سلطانی از شما بابت سایت ممنون هستیم و خیلی مفید بود. اگر مطالب بیشتری برای رشته روانشناسی بالینی  دارید دریغ نفرمایید .

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی